(untitled) (SAN’AT VA MADANIYAT AXBOROTNOMASI, 2025)
Simfonik orkestrda torli cholg‘ular asosiy o‘rinni egallab, son va badiiy jihatdan uning asosini tashkil etadi. Torli guruhga skripka (I va II), alt, violonchel va kontrabaslar kiradi. Bu guruh tembr bo‘yoqlarining boyligi, dinamika va ifodalilikning moslashuvchanligi bilan ajralib turadi, bu esa kuy, garmonik fon va asarning ritmik tuzilishini yaratishda uni almashtirib bo‘lmaydi. Torli cholg‘ular nozik lirikadan tortib dramatik keskinlikkacha bo‘lgan keng ko‘lamli his-tuyg‘ularni yetkazishga qodir. Ularning roli yakkanavozlikdan tortib, butun orkestr massasidagi murakkab polifonik va fakturali birikmalargacha o‘zgarib turadi. Kamon, pitssikato va boshqa usullar tufayli torli cholg‘ular badiiy vositalarning boy palitrasini ta’minlaydi. Tarixan aynan torli cholg‘ular XVII-XVIII asrlarda simfonik orkestr shakllanishining asosi bo‘lgan va hozirgacha uning yuragi bo‘lib qolmoqda. Zamonaviy bastakorlar torli cholg‘ulardan badiiy ta’sir vositasi sifatida faol foydalanmoqdalar. Shunday qilib, torli cholg‘ular nafaqat melodik-garmonik vazifani bajaradi, balki simfonik orkestrning umumiy tembr qiyofasini shakllantirishda ham asosiy rol o‘ynaydi.