KÓRKEM ÓNER HÁM MÁDENIYAT XABARSHÍSÍ — Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı Nókis filialı ilimiy-metodikalıq jurnalı
Nukus branch of the Uzbek State Institute of Arts and Culture
Scenariy - estrada hám ǵalabalıq tamashalar dramaturgiyasınıń tiykarı
Bul maqalada estrada hám ǵalabalıq tamashalar dramaturgiyasınıń scenariysin jazıw hám onıń tiykarları, dramaturgiya haqqında sóz boladı. Jáne drama hám dramanı basqa túrlerden ajıratıp turatuǵın ózgesheligi haqqında maǵlıwmatlar orın alǵan.
teatr, scenariy, spektakl, aktyor, tamashagóy, drama, dramaturgiya
O‘ZBEKISTON ZAMONAVIY MASJIDLARIDA ARXITEKTURA VA BEZAK TURLARI: STILISTIK VA FUNKSIONAL YONDASHUVLAR
Ózbekstan klassikalıq arxitekturası pútkil dúnyanı tań qaldırǵan. Usı maqalada Jana Ózbekstan dáwirinde qurilgan meshitler arxitekturası hám bezeklerindegi áhmiyet kórkem ónertanıw. kóz-qarasınan tallanadı. Diniy imaratlarda dástúriy islam arxitekturalıq usılları menen zamanagóy dizayn elementleriniń úylesimliligi, kalligrafiyalıq jazıwlardıń tárepleri úyrenilgen. Izertlew dawamında zamanagóy meshitlerdiń fasad hám interer bezewlerinde qollanılıp atırǵan materiallar, ámeliy bezew naǵısları tallanadı.
INTERCULTURAL COMMUNICATION AS A SPECIAL TYPE OF COMMUNICATION
Bul maqalada mádeniy kontekstti beyimlestiriw, mádeniy bilim hám emocionallıq baylanıstı rawajlandırıw hám de aktiv tıńlaw hám empatiyanı qollaw áhmiyetliligi dodalanadı. Sonday-aq, biznes, bilimlendiriw hám mádeniyat tarawlarında mádeniyatlararalıq qarım-qatnastıń áhmietliligi kórip shıǵılmaqta. ol mádeniyatlararalıq mamanlıǵın arttırıw hám basqa mádeniyatlar menen pikirlesiw sapasın arttırıwǵa; umtılıp atırǵan hár bir insan ushın arnalǵan.
Kitapxanashı hám kitapqumar ortasında birgelikte dóretiwshilik, sáwbetlesiw hám sóz arqalı shaxstı tárbiyalaw.
SHAHAR MADANIYATI VA MUHITINI TA’MINLASHDA YASHIL HUDUDLARNING AHAMIYATI
Bul maqalada qala mádeniyatında jasıl aymaqlardıń tutqan ornı hám áhmieti keń tallanǵan. Urbanizaciya procesleri qalalardıń ekologiyalıq turaqlılıǵına hám sociallıq ortalıǵına tásir etedi. ayrıqsha tásir kórsetpekte, sol sebepli jasıl aymaqlardı rawajlandırıw hám keńeytiw máselesi áhmietli. áhmietke ie bolmaqta. Jasıl aymaqlar tek ǵana qala ekologiyalıq sistemasınıń turaqlılıǵın saqlawda emes, al xalıqtıń salamatlıǵın jaqsılawda, sociallıq qatnasıqlardı rawajlandırıwda hám qala infrastrukturasın estetikalıq jaqtan jetilistiriwde jaǵınan bayıtıwda áhmietli rol atqaradı. Bul maqalada jasıl aymaqlardıń ekologiyalıq abzallıqları, sociallıq hám psixologiyalıq áhmiyeti ilimiy derekler hám zamanagóy izertlewler tiykarında analizlengen. Sonday-aq, zamanagóy qala qurılısında jasıl aymaqlardı keńeytiw boyınsha innovaciyalıq kózqaraslar, sonıń ishinde, "vertikal baǵlar" hám "jasıl tamlar" sıyaqlı texnologiyalıq sheshimler kórip shıǵılǵan. Jasıl aymaqlardı rawajlandırıwda xalıqaralıq hám jergilikli tájiriybelerdi úylestiriw zárúrligi atap ótilip,
«ЖАҢЛА ҚОБЫЗ ӘСИРЛЕР ГҮЎАСЫСАҢ» ҲҮЖЖЕТЛИ ФИЛЬМИ МУЗЫКАСЫ
Maqalada "Qaraqalpaqfilm" kinostudiyası tárepinen 2023-jılı súwretke alınǵan "Jańla qobız ásirler gúwasısań" eki bólimli hújjetli filminde súwret penen muzıka ortasındaǵı baylanıslar, muzıka hám ses elementlerinen paydalanıw sheberlikleri haqqında sóz etiledi.
Bul maqala ekran shıǵarmalarında ses dizaynınıń roli, izertlewde ses dizayneriniń joybardıń hár bir basqıshında, atap aytqanda vizual kórinis, ritm hám atmosferanı jaratıwda orınlaytuǵın funkciyaları, sonday-aq, dawıstıń kino hám video sanaatındaǵı estetikalıq hám texnikalıq tárepleri kórip shıǵılǵan. Maqalada dawıs dizaynın konceptual qatnas tiykarında úyreniw, arnawlı dawıs effektleri hám muzıkalıq sheshimler járdeminde saxna kólemin keńeytiw hám tamashagóydiń emocionallıq múnásibetin qáliplestiriw strategiyaları tallanǵan.
BADIIY FILMLARDA MUSIQA VA SHOVQINLARNING ROLINI O‘RGANISH
Maqalada hár qıylı janrlardaǵı kórkem filmler hám olardaǵı muzıka hám shawqımlardan paydalanıw usılları haqqında, hám hár qıylı filmlerdegi muzıka hám shawqımlardıń syujetke sáykeslendiriliwi. haqqında aytıladı.
Bul maqalada Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik akademiyalıq muzıkalı teatrında qayta saxnalastırılǵan K.Raxmanovtıń "Jar" spektakliniń jetiskenlikleri hám kemshilikleri haqqında sóz boladı.
TALABA – AKTYORNING KAMERA OLDIDA ISHLASH JARAYONIDAGI MUAMMOLAR
Usı maqalada ózbek kino kórkem óneri hám kino aktyorlıǵınıń rawajlanıw tariyxı, ózine tán ózgeshelikleri hám zaman menen únles bolıwı máseleleri kórip shıǵıladı. Kinoaktyorlik óneri hám onıń sheberlik mektebi haqqında sóz boladı, sonday-aq, aktyordıń kamera aldında óziniń sezimlerin, háreketlerin kórsetiw, sonday-aq, kamera sawlatın seziw áhmietli ekenligi atap ótiledi. K.S. Stanislavskiydiń aktyorlıq sheberligi hám onıń kino tarawına tásiri haqqında ayrıqsha toqtap ótilgen. Maqalada aktyordıń óz roline tayarlıǵı, ishki hám sırtqı tayarlıqtıń áhmieti, kásiptiń belgili detalları hám arnawlı bilimlerge ie bolıwı zárúrligi haqqında pikir júrgiziledi. Maqalada teatr hám kino arasındaǵı ayırmashılıqlar, aktyordıń atqarǵan roli hám onıń durıslıǵı ústinde islew procesi keńnen sáwlelendirilgen.
ZAMONAVIY O‘ZBEK BADIIY KINOSIDA OPERATORLIK USLUBLARINING RIVOJLANISHI (SUBYEKTIV KAMERA)
Maqalada ózbek kórkem kinosında operatorlıq usıllarınıń rawajlanıwı subyektiv kamera mısalında tallanadı. I.Lutfullaevtıń súwretlew usıllarında dramaturgiyalıq wazıypası, ekspressivlik kórinisi. imkaniyatları hám vizual obrazlar sisteması kórkem óner tanıwshılıq kózqarasınan úyreniledi.
ЧИН ЭЛИНИ ДУНЁГА ТАНИТГАН ГЎЗАЛНИНГ САҲНАДА ЖОНЛАНИШИ
Bul maqalada Qaraqalpaq mámleketlik Quwırshaq teatrında Áliysher Nawayı shıǵarması tiykarında saxnalastırılǵan "Chin jurtin dunyoga tanitgan gozal haqida soz" spektakliniń jetiskenligi hám kemshilikleri haqqında sóz boladı.
ЗВУКОРЕЖИССУРА В УЗБЕКСКОМ КИНО: ОТ ТРАДИЦИЙ К СОВРЕМЕННЫМ ТЕХНОЛОГИЯМ
Maqala ózbek kinosında ses rejissyorlıǵınıń evolyuciyasına baǵıshlanǵan. Avtor kásiptiń rawajlanıw basqıshların - analog texnologiyalardan baslap zamanagóy sanlı texnologiyalarǵa shekem úyrengen. sheshimlerge shekem - analizleydi. Ásirese, texnologiyalıq rawajlanıwdıń Ózbekstan filmlerinde. sestiń kórkemlik bayanlawına tásiri ayrıqsha itibarǵa alınadı.
HUJJATLI FILMLARDA OVOZ REJISSYORLIGI: TEXNIKA, SAN’AT VA HAQIQATNI IFODALASH
Hújjetli film - bul real waqıyalardı súwretlew hám haqıyqattı sáwlelendiriwge qaratılǵan. audiovizual kórkem ónerdiń bir túri bolıp, onıń tabısı kóbinese dauıs rejissyorlıǵınıń joqarı dárejesindegi orınlanıwı menen baylanıslı. Dawıs rejissyorları hújjetli filmler arqalı súwretti jáne de kúshlirek seziw islew, tamashagóyge waqıya hám jaǵdaydı tereńirek jetkeriw imkaniyatın jaratadı. Atmosferalıq sesler, muzıkanıń roli, foley effektleri hám dublyaciya sıyaqlı dawıs komponentleri filmniń haqıyqattı súwretlewde hám sezimiy tásirdi arttırıwda zárúr. Maqala hújjetli filmlerde ses rejissyorlıǵınıń texnikalıq hám kórkemlik tárepleri, onıń filmde sáwlelendiriletuǵın waqıyalarǵa tásiri, auditoriya menen baylanıstıń psixologiyalıq hám kórkem ornı. haqqında sóz etedi.
REJISSOR FAOLIYATIDA ASARNING XATTI-HARAKAT TAHLILI
Bul maqalada bolajaq rejissyorlar menen tańlap alınǵan shıǵarmanıń xáreket analizi ústinde islew, student rejissyor kadrlardı tayarlawda áhmiyetli tárepleri hám de metodları haqqında pikir hám juwmaqlar júrgiziledi.
QUWÍRSHAQ TEATRÍNDA SAXNALÍQ OBRAZ JARATÍWDÍŃ ÓZINE TÁN USÍLÍ
Házirgi waqıtta quwırshaq teatrı óneriniń rawajlanıwı menen bir qatarda quwırshaq aktyorı óneriniń de kóp jaǵınan jekelep rawajlanıwı, ónerdiń uqsas yamasa jańadan dóretilgen baǵdarlarında differenciyalasıw baqlanbaqta. Ayırım jaǵdaylarda quwırshaq aktyorları quwırshaq teatrlarına tán. bolmaǵan shıǵarmalar dóretedi.
МУЗЫКАЛЬНАЯ ТЕОРИЯ ДЛЯ ЗВУКОРЕЖИССЕРА: ПОЧЕМУ ЭТО НЕ ПРОСТО «ЛИШНИЕ ЗНАНИЯ»
Maqala ses rejissyorı jumısında muzıkalıq teoriyanıń áhmiyetin, ol tek texnikalıq kónlikpelerden sırtqa shıǵatuǵın táreplerin ashıp beredi. Avtor garmoniya, ritm hám aranjirovka bilimleri jiyilik kelispewshilikleriniń aldın alıw, trektiń sezim tásirin basqarıw hám muzıkantlar menen qarım-qatnastı jaqsılawda qanday rol oynaytuǵının analizleydi.
ТЕАТР ПИДАЙЫСЫ (Зийнел Пиязовтың дөретиўшилиги мысалында)
Usı maqalada qaraqalpaq teatrınıń jarqın tulǵalarınıń biri bolǵan aktyor Ziynel Piyazovtıń ómiri hám dóretiwshilik jolı, talant hám tınımsız miynetler nátiyjesinde jaratılǵan. tákirarlanbas obrazlar arqalı tamashagóyler qálbinen orın alǵan aktyordıń qaraqalpaq teatrına qosqan. úlesi haqqında sóz boladı.
МУЗЫКАНЫҢ ЗАМАНАГӨЙ ӘПИЎАЙЫ ТЕОРИЯСЫ: ТЕНДЕНЦИЯЛАР, УСЫЛЛАР, ПЕРСПЕКТИВАЛАР
Мақалада музыканың элементар теориясы тарийхы, теорияның тийкарғы элементлеринен бири нота саўатлылығы, ондағы айырым темалары: мелодия, ритм, гармонияны оқыўшылар түсиниў де В.Вахромеев сабақлық китабының әҳмийети туўралы айтылады.
Teatrdıń biytákirar kórkem ónerin rawajlandırıw hám onıń saxnasında jarqın obrazlar jaratıwda, keleshekte bul tarawdı jáne de rawajlandırıwda jas pedagog-qánigeler hám kadrlardıń ornı hám áhmieti. úlken. Student-aktyordıń óz ústinde islew ózgeshelikleri, aktyorlıq sheberliginiń qáliplesiwi. Stanislavskiy táliymatında ıqtıyarlı hám ıqtıyarsız dıqqat.
RUSTAM MA’DIYEV REJISSURASIDA SAHNA NUTQINING AKTYOR IJROSIGA TA’SIRI
Usı maqalada Muqimiy atındaǵı Ózbek mámleketlik muzıkalı teatrı rejissyorı Rustam Madievtiń dóretiwshilik iskerligi tallanadı. Sonday-aq, onıń aktyorlar sózi menen islew metodikası, aktyorlarǵa qoyılatuǵın talaplar, ariya hám duet atqarıwshı aktyorlardıń kásiplik sheberligi normaları jaqtılanadı.
IMPROVIZATSIYAGA REJISSYORNING MUNOSABATI
Improvizatsiya aktyorlıq óneri hám teatrda áhmiyetli orın tutatuģın dóretiwshilik process bolıp, ol aldın-ala jazılǵan scenariysiz, tosattan atqarıw ónerin ańlatadı. Ol tek komediya hám teatrda emes, bálkim drama, kinofilm hám hátte biznes-treninglerde de qollanıladı. Tómende improvizatsiyanıń teatr hám aktyorlıq sheberligindegi áhmiyeti, metodları hám qánigelerdiń pikirlerin analiz etemiz hám improvizatsiya.
AQÍL-NÁSIYAT QOSÍQLARÍNÍŃ JASLAR TÁRBIYASÍNDA TUTQAN ORNÍ
Qaraqalpaq xalqınıń milliy namalarına, aqıl-nasiyat qosıqlar, terme-tolǵawlar, dástanlarımız úyreniledi. Shayırlarımızdıń násiyat qosıqları qaraqalpaq xalıq namaları menen suwǵarılıp, xalqımız arasında baqsılar, jırawlar tárepinen aytılıp kiyatır.
СОХРАНЕНИЕ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ В ЦИФРОВОМ ФОРМАТЕ
Bul maqalada bizge Oraylıq Aziyada XX ásirdiń baslarına shekem ayaq oyın óneri haqqında kórinis beriwshi ikonografiyalıq dereklerdiń áhmiyeti kórip shıǵıladı. Sonday-aq, arxeologlar hám kórkem ónertanıwshılardıń xoreografiyalıq kórkem ónerdi úyreniw hám hújjetlestiriwdegi jumıslarına ayrıqsha itibar qaratılǵan. Áhmietli basqısh sıpatında házirgi zamanımız ustaları - kinorejissyorlar hám fotograflardıń ayaq oyınları. kórkem óneriniń ózgesheligin óz dóretpelerinde saqlap qalǵan jumısları keltiriledi. Tariyxıy hújjetlerdi saqlaw, ayaq oyın kórkem ónerin zamanagóy basqıshta sanlı formatta sáwlelendiriw boyınsha áhmietli máseleler xalıqaralıq ilimiy-ámeliy konferenciyalar hám forumlarda kórip shıǵılıwı lazım.
ayaq oyın kórkem óneriniń ózgeshelikleri
Aktyorlıq baǵdarlarda bilim beretuǵın ustazlarımız biz studentlerge álbette keshirme óneri haqqında túsinik beredi hám usı ónerdi talap etedi. Sonıń ushın da buǵan erisiw ushın jıllar dawamında úyrenip izlenedi. Bul jerde tájiriybe kórkem ónerine erisiw ushın nelerge ámel etiw kerek kerek hám úyreniw lazımlıǵı haqqında sóz boladı.
Bul maqalada jáhán quwırshaq teatrı tariyxına názer taslanadı. Uzaq hám bay tariyxqa ie quwırshaq teatrı ilimpaz hám tariyxshılar tárepinen úyrenilgenligi, olardıń pikirlerinen dáliller keltiriledi. Tiykarınan Boris Pavlovich Goldovskiydiń "Quwırshaqlar enciklopediyası" atamasındaǵı enciklopediyasındaǵı faktlerden paydalanıladı.
Doyra atqarıwınıń atqarıw usılları, ritmleri hám mádeniy áhmiyetin úyrenedi. Doyra, kóp ásirler dawamında túrli mádeniyatlarda óz ornın tapqan dástúriy saz ásbabı sıpatında, jámietshilik ilajları hám máresimlerinde áhmietli rol atqaradı. Maqalada dástúriy hám zamanagóy atqarıw usılları, ritmlerdiń hár túrliligi hám doyranıń dóretiwshilik imkaniyatları dodalanadı. Doyra atqarıw, komandalardı birlestiriw hám mádeniy almasıwdı támiyinlewde áhmietli qural bolıp, atqarıwshılardıń sezimlerin bildiriw imkaniyatın beredi. Usı izertlew, doyra atqarıwınıń muzıkalıq mádeniyattaǵı áhmietin hám dóretiwshilik pikirdi rawajlanıwındaǵı rolin kórsetedi.
Usı ilimiy maqala vokal shıǵarmalarında muzıkanıń kórinisi, dinamikası, tembri, ritmikalıq. dúzilisi hám vokal texnikası sıyaqlı áhmiyetli elementlerdi analizleydi. Maqala vokal hám orkestr arasındaǵı baylanıslardı, vokal hám orkestr atqarıwındaǵı óz-ara tásirdi, sonday-aq, xor hám vokal atqarıwınıń áhmietli rolin kórip shıǵadı. Vokal shıǵarmalarınıń muzıkalıq sózi hám vokal texnikası arasındaǵı óz-ara tásir, muzıkalıq drama jaratıwdaǵı áhmieti hám vokal hám orkestrdiń birgeliktegi atqarıwındaǵı óz-ara integraciyası dodalaw islenedi. Sonday-aq, maqalada dirijordıń vokal shıǵarmalarındaǵı roli hám onıń orkestr hám vokal atqarıwı menen. nátiyjeli basqarıw usılları tallanadı. Usı ilimiy jumıs vokal dóretpeleriniń muzıkalıq strukturaların tereń úyrendi. úyreniw, olar arasındaǵı óz-ara baylanıslar hám dirijyorlıqtıń muzıkalıq bayanlawǵa tásirin ilimiy tárizde sáwlelendiriwge qaratılǵan.
vokal hám orkestr arasındaǵı baylanıslar
muzıkalıq sóz hám vokal dóretpeleriniń óz-ara tásiri
ЖУПЛЫҚ ҲӘМ ҒАЛАБАЛЫҚ ЭТЮДЛАР ҮСТИНДЕ ИСЛЕЎ
Maqolada aktyorlik mahoratini egallashda etyudlarning ahamiyati hamda juft va kópshilik etyudlar atqarıwındaǵı qarama-qarsılıq, jetekshi háreket hám tásirsheń elementler studenttiń atqarıw procesindegi organikalıq rawajlanıw texnikasınıń bekkemleniwi haqqında sóz etiledi.
ÓZBEKSTANDA ESTRADA KÓRKEM ÓNERININIŃ RAWAJLANÍWÍ
Bul maqalada túrli milliy vokal-cholǵu ansambllari, "jaz," "simfo-jaz" orkestrleri. háwesker hám professional qosıqshılar hám sazendeler jetisip shıqqanlıǵı haqqında pikir júrgizilgen.