ITTIFOQ DAVRIDAGI QORAQALPOQ MADANIYATI VA SAN’ATINING RIVOJLANISHI: TEATR, MUSIQIY JANRLAR VA INSTITUTSIONAL SHAKLLANISH
How to Cite
Abstrakt
Maqola 1930–1990-yillar oralig‘ida Qoraqalpog‘iston madaniyati va san’ati
taraqqiyotini teatr, musiqa, xoreografiya hamda institutsional tizimlar nuqtai nazaridan tahlil qiladi.
“Tong nuri” milliy drama truppasidan Qoraqalpoq davlat musiqali drama va komediya teatriga
o‘tish, urush yillaridagi mobilizatsion repertuar, filarmoniya va ansambllar tizimining shakllanishi,
Yosh tomoshabinlar teatri (1978)ning ochilishi, katta simfonik orkestrning tuzilishi, birinchi milliy
opera — “Ajiniyoz” (1987) va birinchi milliy balet — “Ayjamal” (1996)ning sahnalashtirilishi
jarayonlari faktologik materiallar asosida yoritiladi. Tadqiqot san’atshunoslik mezonlari — janrlar
diversifikatsiyasi, repertuar siyosati, professionalizatsiya, milliy-jahon an’analarining sintezi va
madaniy siyosatning ta’siri orqali olib boriladi. Xulosalarda Qoraqalpoq sahna san’ati maktabining
shakllanishi va professional ta’lim-infratuzilma bilan uzviy aloqasi asoslab beriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
- 1. Abdiev A. Qoraqalpoq madaniyati va san’ati — betakror. // Qoraqalpog‘iston madaniyati
- gazetasi, 2021 yil 20 noyabr, №47; 1 dekabr, №49–50; 18 dekabr, №51; 15 dekabr, №52; 2022 yil
- yanvar sonlari.
- 2. Kamalov Q. El xizmatida. – Nukus: Qoraqalpog‘iston nashriyoti, 1998. – 214 b.
- 3. Yusupov I., Muxammeddinov N. “Ajiniyoz” — Qoraqalpoq milliy operasi. – Nukus:
- Qoraqalpog‘iston davlat musiqali teatri, 1987. – 97 b.
- 4. Ansatbaev N. Sahna va zamon. – Toshkent: San’at, 1995. – 188 b.
- 5. Aralov M. Teatr va xalq san’ati an’analari. – Nukus: Madaniyat nashriyoti, 1975. – 132 b.
- 6. Otepov A. Qoraqalpoq teatri tarixi haqida xotiralar. // San’at va hayot jurnali, 1972, №3, – B.
- 45–53.
- 7. Shamuratov J. Qoraqalpoq xalq qo‘shiqlari. – Nukus: Qoraqalpog‘iston nashriyoti, 1958. –
- 154 b.
- 8. Petrosova L. Milliy raqs plastikasi va sahna dramaturgiyasi. // O‘zbekiston san’ati, 1979, №6.
- – B. 22–26.
- 9. Abdireymov Q. Teatr estetikasi va rejissyorlik tajribasi. // Qoraqalpog‘iston madaniyati, 1985,
- №4. – B. 13–18.
- 10. Abdullaev B. Sovet davrida milliy teatr maktablarining shakllanishi. – Toshkent: Fan, 1982.
- – 196 b.
- 11. Sharipov Y. Qoraqalpoq xoreografiyasi tarixi. – Nukus: San’at, 1989. – 148 b.
- 12. Matjanov B. Yosh tomoshabinlar teatrining estetik vazifalari. // Sahna va madaniyat, 1983,
- №2. – B. 31–36.
- 13. Muxammeddinov N. Qoraqalpoq simfonizmida milliy an’analar. // O‘zbekiston
- musiqashunosligi masalalari, Toshkent, 1992. – B. 44–57.
- 14. Sovet xalq artistlari haqida ma'lumotnoma. – Moskva: Iskusstvo, 1984. – 327 b.Qoraqalpoq
- davlat musiqa teatri arxivi: Repertuar hujjatlari (1941–1996). – Nukus, fond 7, ro‘yxat 5, ish 21.
- 15. Karakalpak State Philharmonic Society. Historical Reports 1945–1989. – Nukus, Archive
- Department of Culture, inv. № 25/17.
- 16. Xojasov T. Balet “Ayjamal” librettosi va sahna kompozitsiyasi. – Nukus: Teatr arxivi,
- 1996.
- 17. Ardobus A. Qoraqalpoq baletining shakllanishi haqida. // San’at tarixi to‘plami, 1997, №1.
- – B. 61–67.Petrov V. The Soviet Cultural Policy and Regional Theaters of Central Asia. – Moscow:
- Nauka, 1988. – 234 p.
- 18. UNESCO. Performing Arts in Central Asia: Historical Overview and Modern
- Development. – Paris, 2003. – 118 p.