Maqolalar · 2026/3
RADIODA REJISSURA FENOMENI: (O‘zbek va qoraqalpoq radiosi misolida)
- Bawetdinov Sharafatdin Kazımbekovich – o‘qituvchi O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti Nukus filiali O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti Nukus filiali
Kalit so‘zlar
radio san’ati, ovozli obraz, ovoz partiturasi, akustik nuqta, epik radiorejissura, foley-effekt, ovozli dizayn, audial simbioz
Annotatsiya
Maqolada radio san’atining genezisi, uning "ko‘rinmas teatr" sifatidagi tabiati hamda
radiorejissurada "ovozli obraz" yaratish masalalari ilmiy asosda o‘rganilgan. O‘zbek va qoraqalpoq radio
rejissyorlik maktablarining o‘ziga xos milliy-etnik, akademiyalik va psixologik xususiyatlari, shuningdek,
"ovoz partiturasi" va "epik radiorejissura" nazariyalari qiyosiy tahlil qilingan. Maqolada zamonaviy
radioeshittirishlarda ovozli dizayn, podkast madaniyati, musiqa terapiyasi hamda oltin fond yozuvlarini qayta
ishlashda sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarini qo‘llash istiqbollari tadqiq etilgan.
Adabiyotlar
- 1. Muqimov, M. Radiojurnalistika: Nazariya va amaliyot. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2008. – 180 b.
- 2. Xayrutdinova, M. Radiorejissura asoslari. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: O‘zDSMI, 2015. – 142 b.
- 3. Mamatov, Sh. Ommaviy axborot vositalarida ovoz rejissurasi va texnikasi. – Toshkent: Tafakkur,
- 2012. – 160 b.
- 4. Maxsumov, Q. Efirda so‘z qudrati: O‘zbek radiosi tarixidan lavhalar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom
- nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1988. – 124 b.
- 5. Ibrohimova, N. Ovozlardagi qismat: Radioteatr va lirik-psixologik eshittirishlar tajribasidan. –
- Toshkent: San’at, 2004. – 96 b.
- 6. Сариев, К. Қорақалпоқ давлат радиоси: Тарих ва замон. – Нөкис: Қарақалпақстан, 1994. – 112.
- 7. Қурбанов, Т. Радиоэфирда миллийлик ва режиссёрлик маҳорати. – Нөкис: Билим, 2007. – 135.