САНЪАТ ВА МАДАНИЯТ АХБОРОТНОМАСИ
Мақолалар · 2026/3

QASHQADARYO-SURXONDARYO IJROCHILIK MAKTABINING OʻZIGA XOSLIGI VA ILMIY TIZIMLASHTIRILGANLIK MUAMMOSI

  • Jabborov Alisher O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti,
DOIhttps://doi.org/10.66900/xdy99112
Калит сўзлар

Qashqadaryo-Surxondaryo maktabi, janubiy viloyatlar, Boysun madaniy makoni, ichki ovoz, dostonchilik, baxshichilik, mumtoz xonandalik, nomoddiy madaniy meros, lokal uslub, ilmiy tizimlashtirish

Аннотация

Maqolada Oʻzbekistonning janubiy viloyatlari Surxondaryo va Qashqadaryo hududida
shakllan gan Qashqadaryo-Surxondaryo ijrochilik maktabining oʻziga xos xususiyatlari madaniyatshunoslik
nuqtai nazaridan tadqiq etiladi. Mintaqaning tarixiy-geografik oʻrni, Boysun madaniy makonining arxaik
qatlamlari, “ichki ovoz” ijro texnikasi hamda mumtoz xonandalikning dostonchilik-baxshichilik bilan
qorishuvi tahlil qilinadi. Maqolada mazkur maktabning boshqa uch mintaqaviy maktabga nisbatan ilmiy
tizimlashtirilganlik darajasidagi tengsizlik muammosi ilmiy muomalaga kiritiladi. Janubiy viloyatlardan
yetishib chiqqan ijrochilarning ijodiy yoʻli qiyosiy tahlil qilinib, mintaqada mumtoz xonandalik anʼanasining
uzatilishida barqaror uch bosqichli tizim amal qilishi asoslab beriladi. Xulosada merosni saqlash va
rivojlantirishga oid ilmiy-amaliy tavsiyalar taqdim etiladi. 

Адабиётлар

  1. r
  2. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining «Nomoddiy madaniy merosni muhofaza qilish, ilmiy
  3. oʻrganish va targʻib qilishni rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida»gi qarori. PQ-405-
  4. son, 2023-yil 25-dekabr // Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi (lex.uz).35
  5. Kórkem óner hám mádeniyat Xabarshısı. 2026/3
  6. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining «Baxshichilik va dostonchilik sanʼatini yanada
  7. rivojlantirish hamda takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi qarori. 2018-yil // Qonun hujjatlari
  8. maʼlumotlari milliy bazasi (lex.uz).
  9. 3. Fitrat A. Oʻzbek klassik musiqasi va uning tarixi. – Toshkent: OʻzR FA «Fan» nashriyoti, 1993. –
  10. 112 b.
  11. 4. Abdullaev R. The Traditional Musical Culture of Boysun. – Tashkent: UNESCO Office in
  12. Tashkent, 2006. – 64 p.
  13. 5. Abdullayev R. Anʼanaviy oʻzbek musiqasi asoslari: konservatoriya talabalari uchun darslik. –
  14. Toshkent: «Musiqa» nashriyoti, 2022. – 360 b.
  15. 6. Karimov M. Oʻzbek dostonchiligi maktablari. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2012. – 208 b.
  16. 7. Бўриев О., Очилов А. Қашқадарё воҳаси этномаданий қадриятлари: монография. – Тошкент:
  17. Янги нашр, 2013. – 364 б.
  18. 8. Турсунов С., Пардаев Т., Бегимқулов О. Ўзбек миллий кураши тарихи ва анъаналари:
  19. монография. – Термиз: Сурхон-Нашр, 2015. – 204 б.
  20. 9. Жабборов И. Ўзбеклар турмуш тарзи ва маданияти. – Тошкент: Ўқитувчи, 2003. – 208 б.
  21. 10. Toʻrayev F. Buxoro Shashmaqomi tarixidan. – Toshkent: «Musiqa» nashriyoti, 2011. – 128 b.
  22. 11. Rajabov I. Maqom asoslari. – Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot, 1963. – 268 b.
  23. 12. Ibrohimov O. Maqomlar tarixi va nazariyasi: darslik. – Toshkent: Donishmand ziyosi, 2023. – 164
  24. b.
  25. 13. Begmatov S. Hofizlik sanʼati: oʻquv-uslubiy qoʻllanma. – Toshkent: Musiqa, 2007. – 96 b.
  26. 14. Nasullaev Z. Amir Xusrav Dehlaviy asarlarida musiqa haqida maʼlumotlar: ilmiy-uslubiy
  27. qoʻllanma. – Toshkent: ALGO BOSS, 2010. – 64 b.
  28. 15. Mavrulov A. Oʻzbekiston madaniyati tarixi. – Toshkent: Shafoat nur fayz, 2025. – 512 b.
  29. 16. Jumayeva G. Nasibaxonim Sattorova: Sharq bulbuli. – Toshkent: «Javohir-ilm-nashr», 2026. – 80
  30. b.
  31. 17. Флиер А.Я. Культурология для культурологов: учебное пособие. – Москва: Согласие, 2010.
  32. – 672 с.
  33. 18. Ерасов Б.С. Социальная культурология. – Москва: Аспект Пресс, 1996. – 591 с