KÓRKEM ÓNER HÁM MÁDENIYAT XABARSHÍSÍ
Maqalalar · 2026/3

DUTAR PERFORMANCE IN CENTRAL ASIAN FOLKLORE: BIOMECHANICS, ARTICULATION, AND PSYCHOACOUSTICS

  • Piyazova Baxit Burkitovna-Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı Nókis filialınıń assistent oqıtıwshısı Ózbekistan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı Nókis filialı
DOIhttps://doi.org/10.66900/kfndvd25
Tayanısh sózler

qaraqalpaq folklorı, etnomuzikologiya, duwtar, shertiw texnikası, biomexanika, oń qol artikulyaciyası, shep qol naması (vibrato), akustikalıq rezonans, materiallıq emes mádeniy miyras

Annotaciya

Bul maqalada túrkiy xalıqlar epikalıq dástúrlerindegi eń eski hám turaqlı motivlerden biri - "jalaǵa qalǵan ana" motivi qaraqalpaq qaharmanlıq eposı "Sharyar" hám onıń "Góruǵlı" turkumındaǵı tipologiyalıq parallelleriniń mısalında tolıq izertlenedi. Folklor tanıwdıń tariyxıy-genetikalıq hám strukturalıq-semantikalıq usıllarınan paydalanǵan halda, usı syujettiń mifologiyalıq tamırları, sociallıq funkciyaları. hám ózine tán genderlik ózgeshelikleri tereń tallanǵan. Keńeytilgen analitikalıq bólimde zoomorf elementler (nárestelerdiń ornına iyt hám pishiq qoyılıwı) áyyemgi animistik qorqıwlar belgisi yekenligi. hám qaraqalpaq dástanshılıǵına tán bolǵan matriarxat qaldıqları - qız bala (Injim) dıń ádillikti tiklew hám anasın qutqarıwdaǵı teń huqıqlı qaharmanlıq roli ayrıqsha tán alınadı. Juwmaqlap aytqanda, usı motiv ápiwayı shańaraqlıq jánjel emes, bálkim shah áwladınıń apokaliptik sınaǵı bolıp, onda ana abırayı hám kosmoslıq haqıyqatlıqtıń hár qanday taxttan ústinligi óz tastıyıǵın tapqan. 

Ádebiyatlar

  1. 1. Karomatov, F. O'zbek xalq musiqasi merosi (Uzbek Folk Musical Heritage). Tashkent: Gafur
  2. Gulyam Publishing House, 1978.
  3. 2. Ibragimov, O. Qoraqalpoq xalq cholg‘ulari (Karakalpak Folk Instruments). Tashkent: Fan, 2008.
  4. 3. Абдреймов, Манас Бекполатович. "Қорақалпоқ кинематографиясида овоз режиссёрлиги
  5. муаммолари." Oriental Art and Culture 8 (2021): 22-25.
  6. 4. Bekpolatovich, Abdreymov Manas. "Specific Features of Sound Directing in Karakalpak National
  7. Cinema." International Journal on Integrated Education 4.9 (2021): 103-108.
  8. 5. BEKPOLATOVICH, MANAS ABDREYMOV. "Ways of Formation of Karakalpakfilm in the Preindependence Years." International Journal of Innovations in Engineering Research and Technology 7.4: 1-
  9. 3.
  10. 6. Abdreymov, Manas Bekpolatovich. "QORAQALPOQ ZAMONAVIY MILLIY KINODAGI
  11. IZLANISHLAR XARAKTERI." Oriental Art and Culture 2.4 (2021): 44-49.
  12. 7. Abdreymov, Manas Bekpolatovich. "QORAQOLPOQ KINEMATOGRAFIYASIGA
  13. NAZAR:“TANKA” FILMI MISOLIDA." Интернаука 16-4 (2020): 49-50.
  14. 8. Embergenovich, Khojanov Jabbarbergen. "The Representative of the Karakalpak Theater." Turkish
  15. Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT) 12.11 (2021): 7207-7213.
  16. 9. Abdreymov, Manas Bekpolatovich. "FILMLARDA OVOZ YOZISH JARAYONIDA MIKSHER
  17. PULTLARDAN FOYDALANISH." Oriental Art and Culture 4.5 (2023): 95-99.
  18. 10.Abdreymov, Manas Bekpolatovich. "AKTYOR YOKI SUXONDON OVOZINI YOZIB OLISH
  19. VA NUTQ FONOGRAMMALARINING MONTAJ JARAYONI." Oriental Art and Culture 5.2 (2024):
  20. 126-134.
  21. 11.Abdreymov, Manas Bekpolatovich. "AKTYOR YOKI SUXONDON OVOZINI YOZIB OLISH
  22. VA NUTQ FONOGRAMMALARINING MONTAJ JARAYONI." Oriental Art and Culture 5.2 (2024):
  23. 126-134.