KÓRKEM ÓNER HÁM MÁDENIYAT XABARSHÍSÍ
Maqalalar · 2026/1

QARAQALPAQ DÁSTÚRLERINIŃ SINKRETIK TÁBIYATÍ HÁM KÓRKEMLIK EVOLYUCIYASÍ: FOLKLORDAN PROFESSIONAL KÓRKEM ÓNERGE QARAY

  • Piyazova Baxıt Burkitovna – asisstent oqıtıwshı Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı Nókis filialı Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı Nókis filialı
DOIhttps://doi.org/10.66900/ajk2nq03
Tayanısh sózler

qaraqalpaq folklorı, sinkretizm, jırawshılıq kórkem óneri, kórkemlik evolyuciyası, kásiplik kórkem óner, awızeki dástúr, estetikalıq kod, epikalıq dástúr, mádeniy miyras, milliy ózlik, ádebiy transformaciya

Annotaciya

Bul maqalada qaraqalpaq kórkem óneri hám ádebiyatınıń tariyxıy rawajlanıwınıń konceptuallıq tiykarları sinkretizm hám evolyuciyalıq transformaciya prizması arqalı izertlengen. Izertlew procesinde qaraqalpaq kórkem oy-pikiriniń arxaikalıq mifologiyalıq tamırlardan hám awızeki epikalıq dástúrlerden professional kórkem óner janrlarına shekemgi rawajlanıw jolı jarıtılǵan. Ásirese, jırawshılıq mektebiniń "sinkretik tábiyatı" - sóz, muzıka (qobız ásbabı) hám atqarıw birliginiń keyingi dáwirler ushın "estetikalıq kod" wazıypasın atqarǵanına ayrıqsha itibar qaratılǵan. "Alpamıs," "Qırıq qız" sıyaqlı dástanlardaǵı dástúriy motivlerdiń XIX ásirde Berdaq hám Ájiniyaz sıyaqlı oyshıllar tárepinen qayta talqılanıwı zamanagóy professional dramaturgiya, proza hám muzıka kórkem óneriniń qáliplesiwine tiykar bolǵanı tallanǵan. Tariyxıy-tipologiyalıq hám salıstırmalı metodlar járdeminde globallasıw dáwirinde milliy ózlikti saqlaw folklor úlgilerin zamanagóy professional formalar menen sintezlewge baylanıslılıǵı ilimiy tiykarlap berilgen. 

Ádebiyatlar

  1. 1. Б.М.Жирмунский. Избранные труды. 1974.119 c.
  2. 2. Айымбетов. К. Халық даналығы. „Қарақалпақстан“ баспасы, Нөкис. 1968.
  3. 3. Айымбетов. К. Қарақалпақ фольклоры. „Қарақалпақстан“ баспасы, Нөкис, 1977.
  4. 4. Алламбергенов. К. Қарақалпақ әдебиатында айтыс. Нөкис, 1989.
  5. 5. Даўқараев. Н. Шығармаларының толық жыйнағы. 2-том, „Аўызеки халық
  6. творчествосы“. „Қарақалпақстан“ баспасы. 1977.
  7. 6. Пахратдинов. Ю. Адам, жәмийет, сатира. Нөкис, 1991.